عادت‌ها شکل ساده‌ای از یادگیری و هدایت خودکار رفتارها و اعمالی از هر فرد است که وی با حداقل زحمت و انرژی انجامشان می‌دهد.

مغز ما تمایل دارد کارها را ساده کند. برای مغز ما، ابتدای انجام هرکاری دشوار است. چه کودکی که می‌خواهد برای اولین بار راه برود، چه کارفرمایی که می‌خواهد اولین شغلش را ایجاد کند و چه کسی که می‌خواهد برای اولین بار، نقاشی بکشد.

تعریف عادت 

مغز ما تلاش می‌کندی مسیرهایی در سر راه خودش ایجاد کند که انجام کارها را به زودی، ساده‌تر کند. وقتی انجام هرکاری برای ما خیلی ساده شد، ما به تعریف «عادت چیست؟» پی می‌بریم.

عادت رفتار های ناخوداگاه هستند که در یک موقعیت خاص انجام می شوند. مثلا وقتی می خواهیم غذا بخوریم، به صورت ناخودآگاه و بدون فکر کردن قاشق را بر می داریم و در دهانمان می گذاریم، هر لحظه به آن فکر نمی کنیم که جای بردن قاشق در دهان آن را به چشمتان بزنید. یا مثلا زمانی که می خواهیم بند کفش مان را ببندیم، این کار را به صورت ناخوداگاه انجام می دهیم، و به آن فکر نمی کنیم و هر لحظه حواسمان را جمع نمی کنیم که بند کفشمان را به جای دیگه ایی گره نزنیم! ما در رفتارهایی که به صورت عادت انجام می دهیم به تمرکز و خودآگاهی نیازی نداریم، به محض پوشیدن کفش و قرار گرفتن در موقعیت مربوط به آن با کمترین خودآگاهی و تمرکز عمل بستن بند کفش را انجام می دهید.

تفاوت بین عادت های بد و عادت های خوب

وقتی عادتی شکل می‌گیرد، مغز مجبور نیست سخت کار کند. شما وارد خلبان خودکار مغز خود می‌شوید. حالت خلبان خودکار به این معناست که ما کاری را بدون فکر کردن انجام می‌دهیم، مانند زمانی که در جاده بدون فکر کردن به مسیر به خانۀ خود می‌رسیم.

شما یاد می‌گیرید که محرک، رفتار و پاداش را به هم متصل کنید اما لزوماً با پیامدهای بلندمدت ارتباط برقرار نمی‌کنید. ممکن است یاد بگیرید که کشیدن سیگار احساس استرس شما را کاهش می‌دهد، بنابراین این کار را ادامه دهید تا زمانی که به یک پاسخ خودکار تبدیل شود.

حتی وقتی می‌دانید که سیگار کشیدن عامل اصلی مرگ‌ومیر است و سالانه از هر پنج مرگ یک نفر را شامل می‌شود. به عبارت ساده‌تر، یک عادت بد پیامدهای منفی جسمی، روحی و روانی به همراه دارد، در حالی که یک عادت خوب عواقب مثبتی به همراه خواهد داشت.

متاسفانه روشی که ذهن ناخودآگاه ما برای پاسخ دادن به استرس انتخاب می‌کند شکل‌دهنده یک سری از عادت‌های بد ما می‌تواند باشد. به این منظور بهتر است درباره ساز و کار استرس و روش‌های مدیریت آن بیشتر بدانیم تا در جایگزینی این عادت‌های بد موفق‌تر عمل کنیم.

درباره عادت های خوب

برای اینکه عادات خوب جا بیفتند، باید به انجام مکرر اعمال یا رفتار مثبت ادامه دهید. به عنوان مثال، اگر می‌خواهید صبح زود قبل از شروع روز خود ورزش کنید، باید اقدامات لازم را انجام دهید تا بتوانید این کار را پیش ببرید. به عنوان مثال، شما باید زودتر به رختخواب بروید تا مطمئن شوید صبح وقت دارید تا تمرین کنید.

برخی از عادت‌هایی که به نظر ما خوب هستند عبارتند از:

• صبح زود از خواب بیدار شدن
• تشکر کردن از دیگران
• تهیه صبحانه بدون اختلال در خواب
• انجام برخی از تمرین‌های یوگا و ورزش
• حمام صبحگاهی
• انجام افکار مثبت
• وقت گذراندن با خود
• انجام سروقت کارها
• احترام به سالمندان
• مهربانی با دیگران
• حفظ حقوق دیگران
• توجه به نظر دیگران
• عدم انداختن آشغال به بیرون
• خیانت نکردن و فریب ندادن
• ببخش راحت دیگران
• ارزش گذاشتن به دوستی‌ها
• احترام به حقوق حیوانات
• حفظ آرامش
• دروغ نگفتن
• خوردن غذای سالم
• آهسته غذا خوردن

همه ما می‌دانیم که این رفتارها و عادت‌ها خوبند و با اینکه انجام آن‌ها نسبتا آسان است اما اغلب اوقات انگیزه کافی برای انجام آن‌ها در لحظه‌ای که باید انتخابشان کنیم، نداریم. شاید آنقدر کوچک به نظرمان بیایند که به خودمان بگوییم اگر امروز یک ساعت بیشتر بخوابم مگر چه اتفاقی می‌افتد؟!

برای این مشکل یک راه حل عالی وجود دارد که به خلق عادت‌های کوچک پرفایده کمک می‌کند و مل رابینز در کتاب قانون ۵ ثانیه به شما می‌گوید که آن راهکار ساده چیست. بعد از مطالعه این کتاب دیگر هیچ‌گاه وسوسه نمی‌شوید تا منتظر لحظه مناسب برای انجام هیچ کاری بمانید.

چطور عادت های بد خود را کنار بگذاریم 

همه می خواهند که زندگی بهتری داشته باشند، و باید هدفتان را مشخص کنید و برای رسیدن به آن ها برنامه ریزی کنید و تلاش کنید که زندگی بهتری برای خودتان درست کنید. اما اگر در این مسیر از عادت هایتان غافل شوید در مسیر دچار مشکل می شوید.

مثلا صبح ها بعد از بیدار شدن از خواب، با گوشی کار کردن و سر زدن به فضای مجازی یک عادت است، که شاید در نگاه اول خیلی به ما ضرر نمی رساند و تقریبا در خیلی از ما این عادت وجود دارد. اما وقتی ما هر روز آن را تکرار می کنیم در نهایت می بینیم که تنها صبح ها نیست که ما این کار را انجام می دهیم بلکه قبل از رفتن به مدرسه یا سر کار، بعد از آن، عصر ها، شب ها قبل از خواب و… ما این کار را تکرار می کنیم.

پس در واقع ما زمان زیادی را که می توانستیم برای کارهای دیگر استفاده کنیم از دست دادیم. اینجا است که قضیه مهم می شود. این عادت، مثلاً در دانش آموزان کنکوری می تواند فرصت هایی را که می توانند برای کسب نتیجه بهتر استفاده کنند را هدر بدهند. یا در زندگی روزمره به جای اینکه ساعتی را مطالعه کنید و ساعتی را ورزش، مدام یکجا می شینید و سرمان را با گوشی گرم می کنیم و با اینکار هم از کیفیت زندگیمان کم می کنیم و هم سلامتی خودمان را به خطر می اندازیم. پس آشنایی با عادت ها می تواند ما را به مسیری برساند که با ایجاد عادت های خوب در خودمان به سمت دستیابی به اهدافمان حرکت کنیم.

عادتهاچطور ایجاد می شود؟

چند بار تلاش کرده‌اید عادت بدی را ترک کنید اما با ناکامی از این کار منصرف شده‌اید؟ مشکل این نیست که آدم ضعیفی هستید یا اینکه آن عادت بد، کاملا در شما ریشه دوانده است. به احتمال زیاد، مشکل از اینجا ناشی می‌شود که خیلی زود از تلاش کردن دست می‌کشید. در این نوشته می‌خواهیم به شما بگوییم برای ترک عادت چند روز و به چه نحوی تلاش کنید، که احتمال موفقیت‌تان را چندین برابر افزایش داده باشید. همچنین در زمینه‌ی ترک عادت، بازه‌های زمانی به دست آمده از مطالعات علمی را به شما معرفی خواهیم کرد.

محققان کالج دانشگاهی لندن متوجه شده‌اند که ۶۶ روز طول می‌کشد تا عادت‌ها در ما شکل بگیرند. به همین منوال اگر اعتیاد بدنی در کار نباشد، متقابلا ۶۶ روز برای سست کردن یک عادت بد، زمان لازم داریم. اما پیش از اینکه انگیزه‌ی لازم برای این پایداری طولانی‌مدت را در خود پرورش دهید، ابتدا باید درباره‌ی نحوه‌ی شکل گرفتن یک عادت بد بیشتر بدانید.

عادات بد در اثر چرخه‌ی عادتی (habit loop) شکل می‌گیرند. در گام اول این چرخه،  یک سرنخ یا نشانه ، شما را برانگیخته می‌کند تا رفتار نامطلوبی را انجام دهید. شاید زیر فشار هستید بنابراین تصمیم می‌گیرید یک ساعت در اینستاگرام به گشت‌وگذار بپردازید یا یک خوراکی خیلی شیرین بخورید تا کرخت و بی‌حس شوید. نشانه یا آنچه شما را برمی‌انگیزد، هر چیزی است که انجام این کارها را به ذهن‌تان آورده است. گام دوم خود رفتار است. مغزتان می‌گوید، «بدون شک سزاوار خوردن کمی کلوچه هستی.» به همین دلیل شما شروع به خوردن می‌کنید.

سومین گام، پاداش است که مرحله‌ای حیاتی در فرآیند چرخه‌ی عادت محسوب می‌شود. عادت رفتاری باید برای شما به نحوی فراهم‌کننده‌ی پاداش باشد. نه به این معنا که حتما باید نفعی برای‌تان داشته یا چیزی هوشمندانه باشد، بلکه پاداش به این معنی که، کاری که می‌کنید به نحوی مغزتان را خوشحال کند.

بر این مسئله تمرکز کنید که چرا می‌خواهید تغییر کنید.

چرا می‌خواهید عادت بد خود را ترک کنید یا تغییر دهید؟ نتایج حاصل از یک تحقیق در سال 2012 نشان می‌دهد که وقتی تغییری که می‌خواهید ایجاد کنید، برایتان ارزشمند یا مفید باشد، تغییر رفتار برای شما آسان‌تر خواهد بود. چند دقیقه وقت بگذارید و به این مسئله فکر کنید که چرا می‌خواهید یکی از عادت بد خود را ترک کنید و مزیت های آن را در نظر بگیرید. فهرست کردن این علل ممکن است به شما کمک کند به چیزی فکر کنید که هنوز به ذهن شما خطور نکرده‌اند و راهکارهای جدیدی را پیدا کنید.

سخن پایانی:

ممنونم که تا آخر این مقاله در کنار ما بودید در این مقاله سعی شد در مورد این که چطور عادت های بد خود را کنار بگذاریم و این که چگونه عادت های بد خود را تغییر دهید صحبت کردیم امیدوارم که این مطالب به شما کمک کند برای این که متوجه شوید که چطور عادت های بد خود را تغییر دهید، و به پیشرفت و موفقیت برسید. سوالات خود را در نظرات از ما بپرسید مشاورین ما در کمترین زمان به آن پاسخ می دهند. مارا به دوستان خود معرفی کنید.